ZBP: banki mają zaprzestać naliczania odsetek od skredytowanych kosztów kredytów

15 września 2026 r. Związek Banków Polskich (ZBP) opublikował stanowisko, w którym rekomenduje bankom zaprzestanie naliczania odsetek od tej części kredytu konsumenckiego, która została przeznaczona na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu (np. prowizji, składek ubezpieczeniowych). ZBP zaleca także dokonanie korekt i zwrotów w odniesieniu do odsetek pobranych po dniu wydania wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

Podstawą rekomendacji jest wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C‑744/24. Trybunał stwierdził, że nie można naliczać oprocentowania od kwot, które nigdy nie zostały realnie udostępnione konsumentowi, czyli od tzw. skredytowanych kosztów pozaodsetkowych. Jednocześnie TSUE dopuścił możliwość rekompensaty przez kredytodawcę w postaci proporcjonalnie wyższego oprocentowania dla realnie wypłaconej kwoty kredytu, co pozostawia pole do różnych interpretacji praktycznych.

ZBP rekomenduje dwutorowe podejście:

• w nowych umowach — rezygnację z naliczania odsetek od części kredytu odpowiadającej skredytowanym kosztom pozaodsetkowym,
• w umowach będących w wykonaniu w dniu wyroku (23.04.2026) — zaprzestanie naliczania takich odsetek oraz dokonanie zwrotów odsetek pobranych po dniu wydania wyroku. Szczegóły wdrożenia mają być wypracowane indywidualnie przez każdy bank.

Rzecznik Finansowy wyraził oczekiwanie, by rozliczenia objęły także kwestię odsetek pobranych przed wydaniem wyroku; będzie monitorował sposoby wdrożeń i rozliczeń przez banki. W praktyce rynkowej, już od sierpnia–września 2026 r, część banków rozpoczęła korekty harmonogramów i zwroty odsetek naliczonych od skredytowanych kosztów, czasem bez wniosku klienta. ZBP jednak podkreśla, że zakres i metody działań są zróżnicowane.

Konsekwencje dla kredytobiorców mogą być realne: osoby, które miały w umowie skredytowaną prowizję lub skredytowane składki ubezpieczeniowe, mogą otrzymać zwrot nadpłaconych odsetek lub korektę harmonogramu spłat. Dotyczy to szerokiego spektrum kredytów konsumenckich, w tym kredytów gotówkowych, ratalnych oraz części konsumenckiej kredytów hipotecznych, w zależności od konstrukcji umowy.

Dla banków rekomendacja oznacza konieczność dostosowania systemów rozliczeniowych i oferty produktów, a także ryzyko sporów sądowych związanych z interpretacją wyroku TSUE i sposobem wyliczeń korekt. ZBP nie narzuca jednolitego modelu wyliczeń; proponuje mechanizmy umożliwiające korektę harmonogramu oraz zwrot nadpłat, pozostawiając instytucjom finansowym wybór konkretnych rozwiązań.

Istotne rozróżnienie dla konsumentów to różnica między zwrotem odsetek naliczonych od skredytowanych kosztów a sankcją kredytu darmowego (SKD). Zwrot odsetek wynika bezpośrednio z wykładni TSUE i rekomendacji ZBP; SKD to odrębna instytucja prawna z własnymi przesłankami i skutkami, która nie jest automatycznie stosowana w wyniku tego wyroku.

Praktyczne wskazówki dla kredytobiorców: sprawdzić umowę pod kątem skredytowanych kosztów, zażądać od banku szczegółowego harmonogramu i wyliczeń, a w przypadku wątpliwości skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego lub skierować sprawę do sądu. Banki mogą przyjmować różne podejścia — od automatycznych korekt po rozliczenia na wniosek klienta — dlatego warto uzyskać od instytucji jasne wyjaśnienie proponowanego mechanizmu korekty i zakresu zwrotów.