UOKiK: banki zmieniają praktyki przy nieautoryzowanych transakcjach

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) opublikował 7 września 2026 r. decyzje zobowiązujące wobec kilku banków dotyczące sposobu rozpatrywania zgłoszeń o nieautoryzowanych transakcjach płatniczych. Decyzje te wpisują się w trwające od 2024 r. postępowania wyjaśniające i mają na celu uporządkowanie praktyk banków oraz przyspieszenie i zwiększenie skuteczności procedur reklamacyjnych.

Co się zmienia

W decyzjach UOKiK i w związanych z nimi komunikatach wskazano kilka kluczowych elementów, które banki mają wdrożyć lub już wdrażają:

• Rozdzielenie autoryzacji i uwierzytelnienia — przy rozpatrywaniu reklamacji banki mają ustalać, czy klient rzeczywiście wyraził świadomą zgodę na transakcję, zamiast automatycznie traktować poprawne dane jako dowód autoryzacji.
• Mechanizmy detekcji oszustw oparte na AI — wdrażane systemy analizujące nietypowe wzorce zachowań i transakcji w celu wcześniejszego wykrywania ryzykownych operacji.
• Biometria behawioralna — analiza wzorców korzystania z aplikacji, gestów i sposobu wpisywania jako dodatkowe źródło sygnałów o podejrzanej aktywności.
• „Cooling period” — wprowadzenie okresów opóźnienia dla wybranych transakcji, które umożliwiają dodatkową weryfikację przed finalizacją.
• Skrócenie terminów reakcji — przypomnienie obowiązku przywrócenia rachunku do stanu sprzed nieautoryzowanej transakcji w terminach przewidzianych prawem płatniczym, w tym najszybsze możliwe rozliczenia po zgłoszeniu.

Kogo dotyczą zmiany

Decyzje odnoszą się przede wszystkim do klientów detalicznych korzystających z rachunków płatniczych i kart płatniczych. Obejmują przypadki zarówno przejęcia rachunku i kradzieży środków, jak i oszustwa socjotechniczne typu phishing, vishing czy smishing, w których klient mógł zostać wprowadzony w błąd i „wyraził” zgodę na transakcję.

Praktyczne konsekwencje dla klientów

Zadeklarowane zmiany mają potencjał przyspieszyć i usprawnić zwroty środków w oczywistych przypadkach nieautoryzowanych transakcji. Jednocześnie wprowadzenie mechanizmów takich jak cooling period może powodować krótkie opóźnienia w realizacji niektórych płatności. Większe wykorzystanie AI i biometrii behawioralnej wymaga też transparentności w zakresie przetwarzania danych oraz jasnych procedur odwoławczych, aby ograniczyć skutki błędnych detekcji.

Ryzyka i elementy wymagające ostrożności

• Fałszywe pozytywy — systemy wykrywające oszustwa mogą błędnie oznaczać i blokować transakcje; ważne są procedury odwoławcze i czas reakcji banku.
• Ochrona danych osobowych — biometryczne i behawioralne metody analizy muszą być zgodne z przepisami o ochronie danych i przejrzyście komunikowane klientom.
• Różnice między bankami — tempo wdrożeń i zakres rozwiązań będzie się różnić; klienci powinni sprawdzić praktyki i regulaminy swojego banku.

Checklista dla klientów — co zrobić w razie nieautoryzowanej transakcji

• Natychmiast zgłoś nieautoryzowaną transakcję do banku i zastrzeż kartę.
• Zachowaj potwierdzenia zgłoszenia (data, kanał kontaktu).
• Sprawdź regulamin reklamacji i terminy przywrócenia stanu konta.
• W razie odmowy żądaj pisemnego uzasadnienia i skorzystaj z procedur odwoławczych.
• Sprawdź politykę prywatności banku dotyczącą przetwarzania danych behawioralnych.

Decyzje Prezesa UOKiK z 7 września 2026 r. mają przyspieszyć modernizację praktyk bankowych w zakresie wykrywania i rozliczania nieautoryzowanych transakcji, jednak ich skuteczność i wpływ na klientów będą zależeć od sposobu wdrożenia oraz przejrzystości komunikacji ze strony instytucji finansowych.