Rośnie fala pozwów o sankcję kredytu darmowego — sądy mają coraz więcej spraw

Statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości wskazują na istotny wzrost liczby spraw związanych z tzw. sankcją kredytu darmowego w drugim kwartale roku. Do sądów wpłynęło 6 872 nowych spraw tego rodzaju, co oznacza wzrost o 57 proc. względem poprzedniego kwartału. Od początku roku w tej kategorii zarejestrowano 11 247 spraw.

Najbardziej widoczna zmiana dotyczy składu stron wnoszących pozwy. Liczba spraw wytaczanych bezpośrednio przez konsumentów wzrosła o ponad 100 proc. — z 1 038 do 2 158 spraw. Równocześnie pozwy firm, które wykupiły wierzytelności od konsumentów, także przybyły, ale ich udział w ogólnej liczbie spraw zmalał (z 73 proc. do 65 proc.).

Sądy jednocześnie przyspieszyły tempo rozpatrywania tych spraw: liczba załatwień wzrosła z 449 w pierwszym kwartale do 1 929 w drugim. Mimo to backlog spraw oczekujących na rozpoznanie znacząco się powiększył — z 3 944 na koniec marca do 8 888 na koniec czerwca.

Warto zwrócić uwagę, że statystyka resortu obejmuje wyłącznie roszczenia wynikające z umów bankowych. Sprawy przeciwko instytucjom pożyczkowym nie są w tym zestawieniu wyodrębnione, co oznacza, że liczba wszystkich postępowań dotyczących sankcji kredytu darmowego może być istotnie większa niż dane przedstawiane oficjalnie.

Przyczyną wzrostu zainteresowania postępowaniami jest orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z 23 kwietnia, które uznało, że bank nie może pobierać odsetek od części kredytu przeznaczonej na finansowanie kosztów (np. prowizji potrącanej przed wypłatą). TSUE zaznaczył jednocześnie, że kredytodawca może skalkulować wyższe oprocentowanie względem faktycznie wypłaconej części kapitału. Zastosowanie sankcji wobec konkretnych umów musi jednak ocenić sąd krajowy, dlatego każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Konsekwencje tych procesów zależą od treści poszczególnych umów kredytowych. W praktyce spory mogą dotyczyć różnych skutków: od zwrotu odsetek pobranych od skapitalizowanych kosztów, przez korekty informacji przedstawionych klientom (np. całkowity koszt kredytu czy RRSO), aż po żądanie zastosowania pełnej sankcji kredytu darmowego. Takie rozstrzygnięcia mogą wpływać na sytuację zarówno konsumentów, jak i podmiotów udzielających kredytów.

Dla klientów oznacza to, że rośnie liczba spraw, w których kwestionowana jest prawidłowość rozliczeń kredytowych — co może prowadzić do zwrotów środków lub korekt umownych, ale także do długotrwałych postępowań sądowych. Dla banków i firm skupujących wierzytelności wzrost liczby pozwów to zwiększone obciążenie procesowe i ryzyko prawne, które może wpływać na ich operacje i rezerwy prawne. Przedsiębiorstwa pożyczkowe, których sprawy nie są wydzielone w statystyce, również znajdują się w obszarze potencjalnych roszczeń.

W obecnej sytuacji kluczowe pozostaje monitorowanie orzecznictwa i dalszych danych statystycznych. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi ewidencję tylko dla umów bankowych, a brak pełnych danych obejmujących rynek pozabankowy ogranicza możliwość oszacowania skali wszystkich postępowań. Równocześnie część spraw jest rozwiązywana proceduralnie (kategorie określane przez sądy jako "inne załatwienia"), co utrudnia ocenę końcowych rezultatów prowadzących do merytorycznych wyroków.

Podsumowując, drugi kwartał przyniósł znaczny wzrost aktywności sądowej związanej z sankcją kredytu darmowego, zwłaszcza ze strony konsumentów, a jednocześnie zwiększył obciążenie sądów i ujawnił luki w oficjalnych statystykach obejmujących cały rynek kredytowy.