Coraz więcej gotówki poza bankami. Co to oznacza dla klientów?

Według danych Narodowego Banku Polskiego wartość pieniądza znajdującego się w obiegu wzrosła i na koniec sierpnia 2025 r. osiągnęła poziom podany przez NBP. Zjawisko coraz częstszego przechowywania gotówki poza systemem bankowym, określane jako "cash hoarding", ma kilka przyczyn i niesie konkretne skutki dla różnych grup użytkowników usług finansowych.

Dlaczego Polacy trzymają więcej gotówki?

Badania NBP wskazują, że znacząna część społeczeństwa gromadzi gotówkowe rezerwy, najczęściej niewielkie — do kilku tysięcy złotych. Jako najczęstsze powody wymieniane są obawy o stabilność międzynarodową i lokalne kryzysy, lęk przed przerwami w działaniu systemów płatniczych, a także niezadowolenie z niskich oprocentowań depozytów. Dla części osób istotna jest też prywatność transakcji — gotówka bywa postrzegana jako sposób na dyskrecję płatniczą.

Implikacje dla klientów indywidualnych

Dla osób fizycznych trzymanie gotówki oznacza łatwy dostęp do środków w sytuacji awaryjnej. Jednocześnie pieniądz poza kontem bankowym nie przynosi odsetek i jest narażony na ryzyko utraty lub kradzieży. Z punktu widzenia płynności domowego budżetu, gotówkowa rezerwa może dawać poczucie bezpieczeństwa, ale kosztem utraconych korzyści wynikających z lokowania środków.

Wpływ na przedsiębiorców i gospodarkę

Większe wykorzystanie gotówki poza bankami ma również znaczenie dla firm. Z jednej strony umożliwia szybsze operacje drobnych płatności i bywa preferowane w pewnych branżach. Z drugiej strony zwiększona rola gotówki bywa powiązana z problemami związanymi z niską przejrzystością obrotu gospodarczego. To może utrudniać prowadzenie rzetelnej księgowości oraz wpływać na obciążenia podatkowe i raportowanie.

Co to znaczy dla kredytobiorców i oszczędzających?

Dla osób spłacających kredyty gromadzenie oszczędności w formie gotówkowej nie zmienia bezpośrednio warunków zobowiązań, lecz może wpływać na płynność obsługi rat w sytuacji kryzysowej. Oszczędzający, którzy przenoszą środki z kont i lokat do gotówki, rezygnują z odsetek i ochrony depozytów w systemie bankowym, co jest istotne przy ocenie efektywności strategii oszczędzania.

Dostępność usług bankowych

NBP podkreśla, że pomimo wzrostu roli gotówki dostęp do infrastruktury bankowej pozostaje wysoki, a większość mieszkańców ma łatwy dostęp do bankomatów. Oznacza to, że decyzja o przechowywaniu gotówki częściej ma charakter świadomego wyboru bezpieczeństwa lub prywatności, niż wynik ograniczonego dostępu do usług.

Podsumowanie: Rosnące zasoby gotówki w obiegu sygnalizują, że wiele osób traktuje gotówkę jako formę zabezpieczenia. Ma to konsekwencje dla indywidualnej efektywności oszczędzania, przejrzystości obrotu gospodarczego i codziennego funkcjonowania firm, choć dostęp do bankomatów i usług bankowych pozostaje szeroki.